قفل طلایی روی اکانتهای شما: راهنمای جامع امنیت اینستاگرام و تلگرام
آنچه در این مقاله میآموزید:
تایید دو مرحلهای (2FA) چیست و چرا برای کاربران ایرانی حیاتی است؟
راهنمای تصویری و گامبهگام فعالسازی 2FA در تلگرام.
راهنمای تصویری و گامبهگام فعالسازی 2FA در اینستاگرام.
بخش حیاتی: کدهای بازیابی (Backup Codes) چیستند و اگر گوشیمان گم شد چه کنیم؟
مقدمه: چرا رمز عبور خالی دیگر کافی نیست؟
تصور کنید درب خانهتان فقط یک قفل ساده دارد که کلیدش را ممکن است هر کسی بتواند کپی کند. ترسناک است، نه؟ در دنیای دیجیتال امروز، داشتن فقط یک پسورد برای اکانتهای مهمی مثل اینستاگرام (که شاید آلبوم عکسهای شخصی شماست) یا تلگرام (که محل چتهای خصوصی و کاری شماست)، دقیقاً مثل همان قفل ساده است.
خبر خوب اینجاست که یک راهکار بسیار ساده و رایگان وجود دارد که امنیت شما را تا ۹۹٪ افزایش میدهد: تایید دو مرحلهای (Two-Factor Authentication یا 2FA).
تایید دو مرحلهای (2FA) دقیقاً چیست؟
به زبان خیلی ساده، تایید دو مرحلهای یعنی برای ورود به اکانت، علاوه بر «چیزی که میدانید» (رمز عبور)، به «چیزی که دارید» (مثل گوشی موبایلتان) هم نیاز است.
دقیقاً مثل سیستم رمز پویا در بانکداری ایران عمل میکند. وقتی میخواهید خرید اینترنتی کنید، علاوه بر اطلاعات کارت، باید رمزی که به سیمکارت شما پیامک میشود را هم وارد کنید. اگر کسی اطلاعات کارت شما را بدزدد، بدون گوشی شما نمیتواند خریدی انجام دهد. 2FA هم همین کار را برای اینستاگرام و تلگرام انجام میدهد.
راهنمای فعالسازی: چگونه اکانتهایمان را ضد سرقت کنیم؟
فعالسازی این ویژگی در هر دو اپلیکیشن محبوب ایرانیها، یعنی تلگرام و اینستاگرام، بسیار ساده است و کمتر از ۵ دقیقه زمان میبرد. در ادامه، مراحل کار را با هم مرور میکنیم.
۱. فعالسازی تایید دو مرحلهای در تلگرام (Telegram)
تلگرام یکی از مهمترین ابزارهای ارتباطی در ایران است و امنیت آن بسیار حیاتی است.
اپلیکیشن تلگرام را باز کنید و به بخش تنظیمات (Settings) بروید.
وارد بخش حریم خصوصی و امنیت (Privacy and Security) شوید.
گزینه تایید دو مرحلهای (Two-Step Verification) را انتخاب کنید.
روی دکمه تنظیم گذرواژه (Set Password) بزنید.
یک رمز عبور قوی (متفاوت از رمز ورود اصلیتان) وارد کنید و آن را تکرار کنید.
(اختیاری اما توصیه میشود) یک راهنما (Hint) برای یادآوری رمز بنویسید.
بسیار مهم: در مرحله بعد، حتماً یک آدرس ایمیل معتبر وارد کنید. اگر روزی رمزتان را فراموش کنید، این ایمیل تنها راه بازیابی اکانت شماست. کدی به ایمیل شما ارسال میشود که باید آن را در تلگرام وارد کنید.
تبریک میگویم! تلگرام شما اکنون امن شده است.
۲. فعالسازی تایید دو مرحلهای در اینستاگرام (Instagram)
اینستاگرام دو روش برای دریافت کد دوم به شما پیشنهاد میدهد: پیامک (SMS) یا استفاده از اپلیکیشنهای تولید رمز (مانند Google Authenticator). روش پیامک سادهتر است، اما روش اپلیکیشن امنتر است (چون وابسته به آنتندهی موبایل نیست).
به پروفایل خود بروید و روی منوی سه خط در بالا ضربه بزنید.
گزینه تنظیمات (Settings) و سپس امنیت (Security) را انتخاب کنید.
وارد بخش احراز هویت دو مرحلهای (Two-Factor Authentication) شوید و روی شروع (Get Started) بزنید.
یکی از روشها را انتخاب کنید:
پیام متنی (Text Message): کدی به شماره موبایل شما پیامک میشود. آن را وارد کنید تا فعال شود.
اپلیکیشن احراز هویت (Authentication App): اگر این را انتخاب کنید، اینستاگرام شما را راهنمایی میکند تا کدی را در یک اپلیکیشن مثل Google Authenticator کپی کنید تا رمزهای یکبارمصرف برایتان تولید شود.
بخش حیاتی: اگر گوشیام گم شد چه کنم؟ (کدهای بازیابی)
این مهمترین بخش مقاله است. لطفاً با دقت بخوانید.
بسیاری از کاربران پس از فعالسازی 2FA، وقتی گوشی خود را عوض میکنند یا گم میکنند، دیگر نمیتوانند وارد اکانت خود شوند چون کد تایید را دریافت نمیکنند.
راه حل چیست؟ کدهای بازیابی (Backup Codes یا Recovery Codes).
هنگامی که تایید دو مرحلهای را در اینستاگرام فعال میکنید، در مرحله آخر لیستی از چندین کد ۸ رقمی به شما نمایش داده میشود. اینها کلیدهای زاپاس شما هستند.
وظیفه شما چیست؟
از این کدها اسکرینشات بگیرید، اما آن را فقط در گوشی نگه ندارید.
بهترین کار این است که آنها را روی یک تکه کاغذ یادداشت کنید و در جای امنی (مثل کمد مدارک یا گاوصندوق خانه) نگهداری کنید.
میتوانید فایل اسکرینشات را در یک فضای ابری امن یا روی یک فلش مموری ذخیره کنید.
اگر روزی گوشیتان را از دست دادید، میتوانید با استفاده از یکی از این کدها، بدون نیاز به پیامک، وارد اکانت خود شوید. هر کد فقط یک بار قابل استفاده است.
(در تلگرام، همان ایمیلی که وارد کردید نقش بازیابی را دارد، پس دسترسی به آن ایمیل حیاتی است).
جمعبندی
فعالسازی تایید دو مرحلهای (2FA) شاید ۵ دقیقه زمان ببرد، اما آرامش خاطری که به شما میدهد ارزشش را دارد. با این کار، حتی اگر کسی رمز عبور شما را بدزدد، پشت در بسته میماند.
همین حالا این تنظیمات را انجام دهید و فراموش نکنید که کدهای بازیابی خود را در جای امنی ذخیره کنید. امنیت دیجیتال شما در دستان خودتان است.